PolskiEnglishFrançais (France)UkrainianGermanycall button

 

ŚWIAT
 
STYCZEŃ
 

(130) 3 I 1892
Ur. John Ronald Reuel Tolkien, angielski filolog i prozaik, jeden z prekursorów literackiego gatunku fantasy (zm. 2 VIII 1973).

(90) 5 I 1932
Ur. Umberto Eco, włoski semiotyk, estetyk, filozof, powieściopisarz, eseista i felietonista (zm. 19 II 2016).

(170) 6 I 1852
Zm. Louis Braille, francuski pedagog, twórca alfabetu dla niewidomych (ur. 4 I 1809).

(230) 7 I 1792
Ur. Henryk Marconi, włoski architekt, przedstawiciel historyzmu, projektant wielu pałaców, kościołów i budynków użyteczności publicznej (zm. 21 II 1863).

(380) 8 I 1642
Zm. Galileo Galilei Galileusz, włoski uczony, astronom, astrolog, matematyk, fizyk, wynalazca i filozof, pionier nowożytnej fizyki i astronomii oraz popularyzator tych nauk (ur. 15 II 1564).

(80) 8 I 1942
Ur. Stephen Hawking, angielski fizyk teoretyczny i matematyczny specjalizujący się w astrofizyce, w tym kosmologii, a także wpływowy popularyzator tych dziedzin (zm. 14 III 2018).

(280) 14 I 1742
Zm. Edmond Halley, angielski astronom, geofizyk, matematyk, meteorolog, fizyk i demograf autor rozprawy o sposobie obliczania składek emerytalnych przez towarzystwa ubezpieczeniowe (ur. 8 XI 1656).

(400) 15 I 1622
Ur. Molière, właśc. Jean Baptiste Poquelin, pisarz i aktor francuski, twórca teatru (zm. 17 II 1673).

molier
Molière na portrecie pędzla Nicolasa Mignarda
z 1658 r. Fot. domena publiczna

(20) 17 I 2002
Zm. Camilo José Cela, pisarz i arystokrata hiszpański, członek tzw. Pokolenia 1950, twórca stylu literackiego zwanego tremendyzmem, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1989 (ur. 11 V 1916).

(80) 17 I 1942
Ur. Muhammad Ali, amerykański bokser, który jako jedyny w historii trzykrotnie zdobył tytuł mistrza świata wszechwag (zm. 3 VI 2016).

(140) 18 I 1882
Ur. Alan Alexander Milne, angielski pisarz, dramaturg i eseista (zm. 31 I 1956).

(130) 18 I 1892
Ur. Oliver Hardy, amerykański komik filmowy występujący ze Stanem Laurelem w duecie komicznym Flip i Flap (zm. 7 VIII 1957).

(100) 21 I 1922
Ur. Telly Savalas, amerykański aktor, piosenkarz pochodzenia greckiego (zm. 22 I 1994).

savalas
Fot. domena publiczna

(190) 23 I 1832
Ur. Édouard Manet, francuski malarz, impresjonista (zm. 30 IV 1883).

(140) 25 I 1882
Ur. Virginia Woolf, angielska pisarka, eseistka i krytyk literacki (zm. 28 III 1941).

(190) 27 I 1832
Ur. Lewis Carroll, właśc. Charles Lutwidge Dodgson, angielski naukowiec i artysta, matematyk, pisarz, poeta oraz fotograf (zm. 14 I 1898).

(110) 28 I 1912
Ur. Jackson Pollock, amerykański malarz przedstawiciel ekspresjonizmu abstrakcyjnego (zm. 11 VIII 1956).

(20) 28 I 2002
Zm. Astrid Lindgren, szwedzka pisarka, autorka utworów dla dzieci (ur. 14 XI 1907).

LUTY
 

(100) 2 II 1922
Wydanie po raz pierwszy w całości Ulissesa Jamesa Joyce'a.

ulisses
Okładka pierwszego wydania „Ulissesa” (1922)

(210) 7 II 1812
Ur. Charles Dickens, angielski pisarz (zm. 9 VI 1870).

(10) 11 II 2012
Zm. Whitney Elizabeth Houston, amerykańska piosenkarka muzyki pop, aktorka, producentka filmowa i muzyczna, aranżerka, autorka piosenek i modelka (ur. 9 VIII 1963).

(90) 18 II 1932
Ur. Miloš Forman, właśc. Jan Tomáš Forman, jeden z czołowych przedstawicieli czeskiej szkoły filmowej, reżyser (zm. 13 IV 2018).

(70) 19 II 1952
Zm. Knut Hamsun, właśc. Knud Pedersen, pisarz norweski, laureat literackiej Nagrody Nobla za 1920 rok (ur. 4 VIII 1859).

(180) 25 II 1842
Ur. Karl May, powieściopisarz niemiecki, znany głównie z powieści przygodowych o Dzikim Zachodzie (zm. 30 III 1912).

(210) 26 II 1802
Ur. Victor Hugo, francuski powieściopisarz, poeta i dramaturg (zm. 22 V 1885).

(120) 27 II 1902
Ur. John Steinbeck, amerykański pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla za 1962 rok (zm. 20 XII 1968).

(90) 27 II 1932
Ur. Elizabeth Taylor, amerykańska aktorka, producentka filmowa, businesswoman i działaczka humanitarna, jedna z największych gwiazd Hollywood (zm. 23 III 2003).

(90) 27 II 1932
Ogłoszenie przez fizyka Jamesa Chadwicka na łamach tygodnika „Nature” informacji o odkryciu nowej cząstki elementarnej nazwanej neutronem.

(80) 28 II 1942
Ur. Brian Jones, angielski muzyk, wokalista i kompozytor, współzałożyciel angielskiego zespołu The Rolling Stones (zm. 3 VII 1969).

(230) 29 II 1792
Ur. Gioacchino Antonio Rossini, włoski kompozytor, twórca oper (zm. 13 XI 1868).

MARZEC
 

(40) 2 III 1982
Zm. Philip K. Dick, amerykański pisarz science fiction (ur. 16 XII 1928).

(170) 4 III 1852
Zm. Nikołaj Gogol, rosyjski prozaik, dramaturg i publicysta (ur. 31 III 1809).

(120) 6 III 1902
Założenie klub Real Madryt.

(230) 7 III 1792
Ur. John Herschel, angielski astronom, chemik i fizyk, twórca terminów negatyw, pozytyw i fotografia, uznany po śmierci za największego naukowca stulecia (zm. 11 V 1871).

(250) 10 III 1772
Ur. Friedrich Schlegel, niemiecki poeta, krytyk literacki, językoznawca i filozof, jeden z twórców współczesnego językoznawstwa (zm. 12 I 1829).

schlegel
Portret Friedricha Schlegla pędzla Franza Gareisa (1801)

(320) 11 III 1702
Pierwsze wydanie najstarszego brytyjskiego dziennika „The Daily Courant”.

(100) 12 III 1922
Ur. Jack Kerouac, amerykański powieściopisarz, poeta i artysta (zm. 21 X 1969).

kerouac
Jack Kerouac w 1956 r. Fot. Tom Palumbo,
CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

(20) 13 III 2002
Zm. Hans-Georg Gadamer, niemiecki filozof, humanista, historyk filozofii, filolog, współtwórca XX-wiecznej hermeneutyki filozoficznej (ur. 11 II 1900).

(180) 18 III 1842
Ur. Stéphane Mallarmé, francuski poeta, teoretyk sztuki, tłumacz liryki Egdara Poego i krytyk literacki uważany za najwybitniejszego przedstawiciela XIX-wiecznego symbolizmu (zm. 9 IV 1898).

(180) 23 III 1842
Zm. Stendhal, właśc. Marie-Henri Beyle, pisarz francuski, prekursor realizmu w literaturze (ur. 23 I 1783).

(140) 24 III 1882
Zm. Henry Wadsworth Longfellow, amerykański poeta, przedstawiciel romantyzmu, nazywany „królem poezji amerykańskiej”, także filolog, tłumacz i wykładowca (ur. 27 II 1807).

(140) 24 III 1882
Ogłoszenie przez Roberta Kocha wyizolowanie bakterii prątka wywołujących gruźlicę.

(130) 26 III 1892
Zm. Walt Whitman, amerykański poeta i prozaik, prekursor współczesnej literatury amerykańskiej (ur. 31 V 1819).

(290) 31 III 1732
Ur. Joseph Haydn, austriacki kompozytor okresu klasycyzmu (zm. 31 V 1809).

KWIECIEŃ
 

(150) 2 IV 1872
Zm. Samuel Morse, amerykański wynalazca, malarz, rzeźbiarz znany przede wszystkim jako prekursor telegrafii, jeden z twórców alfabetu Morse’a (ur. 27 IV 1791).

morse
Samuel F.B. Morse w 1866 r. Fot. Matthew Brady,
domena publiczna

(30) 6 IV 1992
Zm. Isaac Asimov, amerykański pisarz science-fiction, biochemik, autor hipotetycznych „praw robotyki” (ur. 2 I 1920).
(570) 15 IV 1452
Ur. Leonardo da Vinci, włoski malarz, rzeźbiarz, architekt, konstruktor i filozof (zm. 2 V 1519).

(140) 15 IV 1882
Zm. Charles Darwin, angielski przyrodnik, twórca teorii ewolucji (ur. 12 II 1809).

(50) 16 IV 1972
Zm. Yasunari Kawabata, prozaik i poeta japoński, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1968, jako pierwszy pisarz japoński (ur. 14 VI 1899).

yasunari
Yasunari Kawabata przy pracy w 1946 r.
Fot. domena publiczna

(190) 19 IV 1832
Ur. José Echegaray y Eizaguirre, hiszpański matematyk, inżynier, dramatopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1904 (zm. 4 IX 1916).
(30) 20 IV 1992
Zm. Benny Hill, brytyjski aktor i komik (ur. 21 I 1924).

(100) 21 IV 1922
Ur. Alistair MacLean, szkocki pisarz, autor powieści wojennych (zm. 2 II 1987).

mclean
Pierwsze polskie wydanie słynnych „Dział Navarony”
(Wydawnictwo Iskry, 1967)

(120) 23 IV 1902
Ur. Halldór Kiljan Laxness, właśc. Halldór Guðjónsson, pisarz islandzki, laureat literackiej Nagrody Nobla za rok 1955 (zm. 8 II 1998).

(80) 24 IV 1942
Zm. Lucy Maud Montgomery, kanadyjska pisarka (ur. 30 XI 1874).

(30) 28 IV 1992
Zm. Francis Bacon, irlandzki malarz, przeciwnik abstrakcjonizmu w sztuce (ur. 28 X 1909).

MAJ


(30) 6 V 1992
Zm. Marlene Dietrich, niemiecka aktorka i piosenkarka (ur. 27 XII 1901).

(210) 7 V 1812
Ur. Robert Browning brytyjski poeta, dramaturg (zm. 12 XII 1889).

(140) 13 V 1882
Ur. Georges Braque, francuski malarz, grafik, rzeźbiarz, współtwórca kubizmu (zm. 31 VIII 1963).

(110) 14 V 1912
Zm. August Strindberg, szwedzki dramatopisarz, eseista, poeta, malarz i fotografik, uznawany za ojca współczesnego teatru, przedstawiciel naturalizmu i prekursor ekspresjonizmu (ur. 22 I 1849).

(150) 18 V 1872
Ur. Bertrand Russell, angielski filozof, logik i matematyk pracujący w dziedzinie podstaw matematyki, pisarz społeczny i polityczny, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 1950 rok (zm. 2 II 1970).

russel
Fot. domena publiczna

(140) 20 V 1882
Ur. Sigrid Undset, norweska powieściopisarka i nowelistka, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1928 (zm. 10 VI 1949).

(110) 28 V 1912
Ur. Patrick White, australijski prozaik, poeta i dramatopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1973 (zm. 30 IX 1990).

CZERWIEC

(140) 17 VI 1882
Ur. Igor Strawiński, rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent (zm. 6 IV 1971).

(170) 25 VI 1852
Ur. Antoni Gaudí, kataloński architekt i inżynier secesyjny (zm. 10 VI 1926).

(130) 26 VI 1892
Ur. Pearl Buck, powieściopisarka i nowelistka amerykańska, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1938 (zm. 6 III 1973).

(310) 28 VI 1712
Ur. Jean-Jacques Rousseau francuski filozof, współautor Wielkiej Encyklopedii Francuskiej, prekursor Oświecenia (zm. 2 VII 1778).

LIPIEC

(60) 6 VII 1962
Zm. William Faulkner, amerykański prozaik, autor powieści i opowiadań, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1949 (ur. 25 IX 1897).

(60) 12 VII 1962
Pierwszy publiczny koncert zespołu The Rolling Stones w klubie Marquee w Londynie.

(160) 14 VII 1862
Ur. Gustav Klimt, austriacki malarz, przedstawiciel secesji, przywódca grupy Wiener Secession (zm. 6 II 1918).

(150) 16 VII 1872
Ur. Roald Amundsen, norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego (zaginął w Arktyce 18 VI 1928).

amundsen
Roald Amundsen w 1913 r.
Fot. Library of Congress USA, domena publiczna

(200) 20 VII 1822
Ur. Gregor Johann Mendel, czeski przyrodnik, zakonnik, twórca teoretycznych podstaw współczesnej genetyki (zm. 6 I 1884).

(220) 24 VII 1802
Ur. Alexandre Dumas, prozaik, dramaturg francuski (zm. 5 XII 1870).

(120) 28 VII 1902
Ur. Karl Popper austriacki filozof, specjalizujący się w filozofii nauki i filozofii społeczno-politycznej, autor terminu „społeczeństwo otwarte” (zm. 17 IX 1994).

SIERPIEŃ

(100) 2 VIII 1922
Zm. Alexander Graham Bell, szkocki naukowiec, logopeda, wynalazca telefonu i kilkudziesięciu innych wynalazków telekomunikacyjnych (ur. 3 III 1847).

bell
Aleksander G. Bell ok. 1919 r. Fot. domena publiczna

(60) 5 VIII 1962
Zm. Marilyn Monroe, amerykańska aktorka, modelka, piosenkarka i producentka filmowa, gwiazda filmowa, ikona kultury popularnej (ur. 1 VI 1926).

(90) 6 VIII 1932
Rozpoczęcie pierwszego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji.

(60) 9 VIII 1962
Zm. Herman Hesse, niemiecki prozaik, poeta i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1946 (ur. 2 VII 1877).

(160) 22 VIII 1862
Ur. Achille-Claude Debussy, francuski kompozytor, przedstawiciel impresjonizmu muzycznego (zm. 25 III 1918).

(200) 25 VIII 1822
Zm. William Herschel, astronom, konstruktor teleskopów i kompozytor, odkrywca planety Uran (ur. 15 XI 1738).

teleskop herschela
Teleskop Herschela na rycinie z 1867 r.

(10) 25 VIII 2012
Zm. Neil Armstrong, amerykański astronauta pierwszy człowiek, który stanął na Księżycu (ur. 5 VIII 1930).

(390) 29 VIII 1632
Ur. John Locke, angielski filozof, polityk i ekonomista, czołowy przedstawiciel empiryzmu (zm. 28 X 1704).

(160) 29 VIII 1862
Ur. Maurice Maeterlinck, belgijski dramaturg, poeta i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1911 (zm. 6 V 1949).

(40) 29 VIII 1982
Zm. Ingrid Bergman, amerykańska aktorka filmowa szwedzkiego pochodzenia (ur. 29 VIII 1915).

WRZESIEŃ

(60) 7 IX 1962
Zm. Karen Blixen, duńska pisarka (ur. 17 IV 1885).

(430) 13 IX 1592
Zm. Michel de Montaigne, francuski pisarz, filozof i humanista (ur. 28 II 1533).

(190) 21 IX 1832
Zm. Walter Scott, szkocki pisarz i poeta (ur. 15 VIII 1771).

(120) 29 IX 1902
Zm. Émile Zola, francuski pisarz, przedstawiciel nurtu naturalizmu (ur. 2 IV 1840).

PAŹDZIERNIK

(60) 5 X 1962
Premiera filmu Doktor No z Seanem Connerym i Ursulą Andress w rolach głównych, pierwszej kinowej wersji przygód brytyjskiego Agenta 007.

(60) 5 X 1962
Premiera Love Me Do, pierwszego singla grupy The Beatles.

(130) 9 X 1892
Ur. Ivo Andrić, jugosłowiański pisarz, nowelista i poeta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1961 (zm. 13 III 1975).

(20) 16 X 2002
Otwarcie w Aleksandrii Bibliotheki Alexandrina, która ma być kontynuacją i nawiązaniem do tradycji starożytnej Biblioteki Aleksandryjskiej.

(240) 27 X 1782
Ur. Niccolò Paganini, włoski wirtuoz skrzypiec i altowiolista, kompozytor (zm. 27 V 1840).

(90) 27 X 1932
Ur. Sylvia Plath, amerykańska poetka i eseistka, zaliczana do grona tzw. poetów wyklętych (zm. 11 II 1963).

(510) 31 X 1512
Odsłonięcie, wykonanego przez Michała Anioła na zamówienie papieża Juliusza II, fresku zdobiącego sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej.

(390) 31 X 1632
Ur. Johannes Vermeer, niderlandzki artysta uprawiający malarstwo rodzajowe (zm. 15 XII 1675).

LISTOPAD

(50) 1 XI 1972
Zm. Ezra Pound, amerykański poeta, tłumacz, publicysta i krytyk literacki (ur. 30 X 1885).

(100) 4 XI 1922
Odnalezienie w Dolinie Królów grobowca faraona Tutanchamona przez Howarda Cartera, angielskiego archeologa.

Tutanchamon
Złota maska Tutanchamona. Fot. MykReeve,
CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

(100) 11 XI 1922
Ur. Kurt Vonnegut, amerykański pisarz science-fiction, publicysta (zm. 11 IV 2007).


Fot. domena publiczna, via Wikimedia Commons

(70) 18 XI 1952
Zm. Paul Éluard, francuski poeta, dadaista i surrealista (ur. 14 XII 1895).

(100) 18 XI 1922
Zm. Marcel Proust, francuski pisarz (ur. 10 VII 1871).

proust
Marcel Proust na fotografii Otto Wegenera z 1895 r.
Fot. domena publiczna, via Wikimedia Commons

(120) 21 XI 1902
Ur. Isaac Bashevis Singer, amerykański i polski pisarz piszący w jidysz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1978 (zm. 24 VII 1991).

(390) 24 XI 1632
Ur. Baruch Spinoza, holenderski filozof, krytyk Kartezjusza, znany z utożsamienia Boga i Natury (zm. 21 II 1677).

(460) 25 XI 1562
Ur. Lope de Vega, hiszpański poeta i dramatopisarz, twórca teatru narodowego (zm. 27 VIII 1635).

GRUDZIEŃ

(190) 8 XII 1832
Ur. Bjørnstjerne Martinius Bjørnson, norweski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1903 (zm. 26 IV 1910).

(190) 15 XII 1832
Ur. Gustave Alexander Eiffel, francuski inżynier, twórca pionierskich konstrukcji stalowych (zm. 27 XII 1923).

(210) 20 XII 1812
Ukazanie się pierwszego wydania Baśni braci Grimm.

(200) 27 XII 1822
Ur. Louis Pasteur, francuski chemik i mikrobiolog, twórca podstaw mikrobiologii i immunologii (zm. 28 XI 1895).

pasteur
Ludwik Pasteur na fotografii Nadara (ok.1895)