POLSKA

STYCZEŃ

(160) 1 I 1860
Wejście do obiegu pierwszego polskiego znaczka pocztowego w Królestwie Polskim, który przedstawiał tarczę herbową z białym dwugłowym orłem na czerwonym tle i miał wartość 10 kopiejek.

(70) 1 I 1950
Podpisanie porozumienia między rządem RP a rządem NRD o repatriacji ludności niemieckiej z Polski do Niemiec.

(30) 1 I 1990
Wejście w życie planu Leszka Balcerowicza, czyli pakietu reform gospodarczo-ustrojowych.

(80) 4 I 1940
Podpisanie polsko-francuskiej umowy wojskowej przez Władysława Sikorskiego i premiera Francji Edouarda Daladiera dotyczącej tworzenia Wojska Polskiego we Francji.

(20) 6 I 2000
Przyjęcie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka przez Sejm.

(460) 8 I 1560
Zm. Jan Łaski, najwybitniejszy polski działacz reformacji, humanista, pisarz, tłumacz i dyplomata, sekretarz króla Zygmunta I Starego, twórca Kościoła kalwińskiego w Polsce, jedyny polski działacz Reformacji o znaczeniu europejskim, zasłużony dla rozwoju polskiego języka literackiego i piśmiennictwa oraz dla rozwoju polskiego humanizmu i tradycji demokratycznych (ur. 1499).

(160) 12 I 1860
Zm. Jan Skrzynecki, uczestnik wojen napoleońskich, generał armii polskiej i belgijskiej, wódz naczelny powstania listopadowego (ur. 8 II 1787).

(250) 14 I 1770
Ur. Adam Jerzy Czartoryski, mąż stanu, przywódca obozu Hotel Lambert na emigracji polistopadowej, pisarz, mecenas literatury i sztuki, współzałożyciel Biblioteki Polskiej w Paryżu (zm. 15 VII 1861).

(70) 17 I 1950
Utworzenie przedsiębiorstwa państwowego Fabryka Samochodów Osobowych w Warszawie.

(30) 27 I 1990
Obrady w Warszawie XI ostatniego Zjazdu PZPR, podczas którego podjęto uchwałę o zakończeniu działalności partii; przyjęto ją 29 I 1990.

(70) 28 I 1950
Odsłonięcie w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu zrekonstruowanego pomnika Adama Mickiewicza.

(40) 31 I 1980
Powołanie przez Sejm Naczelnego Sądu Administracyjnego.


LUTY

(30) 9 II 1990
Przywrócenie Polsce dawnego godła państwowego – Orła Białego z otwartą koroną.

(100) 10 II 1920
Symboliczne zaślubiny Polski z Bałtykiem w Pucku; gen. Haller wrzucił w fale pierścień – symbol odzyskania dostępu do morza.

(110) 15 II 1910
Ur. Irena Sendlerowa, działaczka społeczna, w czasie niemieckiej okupacji szefowa wydziału dziecięcego Rady Pomocy Żydom „Żegota”, uratowała setki dzieci żydowskich, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając w polskich rodzinach, sierocińcach, klasztorach; odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (zm. 12 V 2008).

(60) 17 II 1960
Uchwalenie ustawy o orderach wprowadzająca medale „Za długoletnie pożycie małżeńskie”, przyznawane osobom pozostającym przez 50 lat w jednym związku małżeńskim oraz medal „Za ofiarność i odwagę” przyznawany tym, którzy ratowali innych ludzi, narażając swoje życie.

(40) 17 II 1980
Zdobycie zimą najwyższej góry świata Mount Everest przez polskich alpinistów Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego jako pierwszych alpinistów w historii.

(20) 24 II 2000
Zm. Franciszek Kamiński, działacz ruchu ludowego i wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Batalionów Chłopskich, szef I Oddziału Sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej, kawaler Orderu Orła Białego (ur. 20 IX 1902).

(30) 27 II 1990
Wznowienie przez Polskę stosunków dyplomatycznych z Izraelem, zerwanych w czerwcu 1967 r. na polecenie Związku Sowieckiego.

(270) 28 II 1750
Ur. Ignacy Potocki, pisarz, polityk, marszałek wielki litewski, członek Komisji Edukacji Narodowej, jeden z autorów Konstytucji 3 Maja (zm. 30 VIII 1809).


MARZEC

(20) 1 III 2000
Powołanie Instytutu Adama Mickiewicza, którego celem jest promowanie kultury polskiej za granicą i inicjowanie międzynarodowej współpracy kulturalnej.

(60) 3 III 1960
Wydanie rozporządzenia przez Radę Ministrów o utworzeniu Wolińskiego Parku Narodowego.

(1020) 7 III 1000
Początek zjazdu w Gnieźnie, w którym uczestniczyli cesarz Otton II i Bolesław I Chrobry.

(30) 8 III 1990
Przyjęcie
przez Sejm ustawy o samorządzie terytorialnym.

(30) 15 III 1990
Powstanie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

(40) 21 III 1980
Akt samospalenia dokonany przez byłego żołnierza AK Walentego Badylaka na Rynku Głównym w Krakowie na znak protestu „przeciw zmowie milczenia wokół zbrodni w Katyniu, demoralizacji młodzieży i zniszczeniu rzemiosła”.


KWIECIEŃ

(270) 1 IV 1750
Ur. Hugo Kołłątaj, polityk, publicysta oświeceniowy, pisarz polityczny, katolicki prezbiter, satyryk, poeta, geograf, historyk, jeden z twórców Konstytucji 3 Maja (zm. 28 II 1812).

(30) 6 IV 1990
Przywrócenie Święta Narodowego 3 Maja oraz zniesienie 22 Lipca jako Narodowego Święta Odrodzenia Polski przez Sejm.

(30) 6 IV 1990
Uchwalenie przez Sejm ustawy o Policji, Urzędzie Ochrony Państwa i Urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, ich konsekwencją było przekształcenie MO w Policję oraz zastąpienie zlikwidowanej Służby Bezpieczeństwa Urzędem Ochrony Państwa.

(450) 10 IV 1580
Wydanie przywileju lokacyjnego przez kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego dla założonego przez siebie miasta – Zamościa.

(10) 10 IV 2010
Katastrofa smoleńska, rozbicie się samolotu TU-154M z prezydentem Polski Lechem Kaczyńskim na pokładzie przy podchodzeniu do lądowania na lotnisku w Smoleńsku; zginęło 96 osób >>.

(80) 12–13 IV 1940
Druga masowa deportacja ludności polskiej w głąb ZSRR przeprowadzona przez władze sowieckie, wywieziono ok. 61 tys. osób, głównie do Kazachstanu.

(70) 14 IV 1950
Podpisanie porozumienia pomiędzy państwem polskim a Kościołem katolickim.

(10) 18 IV 2010
Uroczystości pogrzebowe pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich.

(80) 27 IV 1940
Rozpoczęcie budowy KL Auschwitz na terenie byłych polskich koszarów artyleryjskich w Oświęcimiu na rozkaz dowódcy SS Heinricha Himmlera.

(80) 30 IV 1940
Zm. Henryk Dobrzański, pseud. Hubal, major kawalerii Wojska Polskiego, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., ostatni polski „zagończyk” jako dowódca Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego w czasie II wojny światowej (ur. 22 VI 1897).


MAJ

(130) 1 V 1890
Pierwsze obchody Święta Pracy na ziemiach polskich.

(350) 12 V 1670
Ur. August II Mocny, syn Jana Jerzego III Wettyna i Anny Zofii Oldenburg, od 1694 elektor Saksonii jako Fryderyk August I, Wikariusz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, w latach 1697–1706 i 1709–1733 elekcyjny król Polski; pierwszy król Polski z saskiej dynastii Wettynów (zm. 1 II 1733).

(50) 12 V 1970
Zm. Władysław Anders, wojskowy i polityk, generał dywizji Polskich Sił Zbrojnych, dowódca Armii Polskiej w ZSRR oraz 2 Korpusu Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych, następca prezydenta RP na uchodźstwie w latach 1950–1954, w 1954 mianowany przez władze emigracyjne generałem broni (ur. 11 VIII 1892).

(10) 12 V 2010
Wejście akcji PZU na warszawską giełdę.

(10) 22 V 2010
Uroczysty pochówek sarkofagu ze szczątkami Mikołaja Kopernika w bazylice archikatedralnej we Fromborku.

(380) 31 V 1640
Ur. Michał Korybut Wiśniowiecki, syn wojewody ruskiego, księcia Jeremiego Wiśniowieckiego i Gryzeldy Zamoyskiej, król Polski i wielki książę litewski w latach 1669–1673 (zm. 10 XI 1673).


CZERWIEC

(60) 4 VI 1960
Zm. Józef Haller von Hallenburg, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Dowódca wszystkich Wojsk Polskich, legionista, harcmistrz, działacz polityczny i społeczny (ur. 13 VIII 1873).

(80) 14 VI 1940
Pierwszy transport 728 więźniów do nowo otwartego obozu koncentracyjnego Auschwitz.

(80) 20–21 VI 1940
Masowa egzekucja więźniów Pawiaka dokonana przez Niemców w Palmirach (zginęło 378 osób).


LIPIEC

(20) 13 VII 2000
Zm. Jan Karski, legendarny kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego, który w czasie II wojny światowej przekazał na Zachód raport dotyczący zagłady Żydów; uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata (ur. 24 VI 1914).

(610) 15 VII 1410
Bitwa pod Grunwaldem; zakończyła się zwycięstwem wojsk polsko-litewskich i pogromem sił krzyżackich.


SIERPIEŃ

(500) 1 VIII 1520
Ur. Zygmunt II August, syn Zygmunta I Starego i Bony Sforzy, od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski, ostatni dziedziczny wielki książę litewski, ostatni męski przedstawiciel dynastii Jagiellonów (zm. 7 VII 1572).

(30) 8 VIII 1990
Nawiązanie oficjalnych stosunków dyplomatycznych między Polską a NATO.

(100) 11 VIII 1920
Ustanowienie Krzyża Walecznych przez Radę Obrony Państwa.

(100) 13-25 VIII 1920
Bitwa Warszawska, nazywana Cudem nad Wisłą stoczona w czasie wojny polsko-bolszewickiej, która zadecydowała o zachowaniu niepodległości przez Polskę i przekreśliła plany rozprzestrzenienia komunizmu na Europę Zachodnią.

(40) 14 VIII 1980
Początek strajku w Stoczni Gdańskiej, powstanie Komitetu Strajkowego.

(100) 19/20-25 VIII 1920
II powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne mające na celu usunięcie z obszaru plebiscytowego niemieckich organów bezpieczeństwa oraz utworzenie mieszanej policji polsko-niemieckiej.

(90) 20 VIII 1930
Ur. Jan Olszewski, polityk, adwokat, publicysta, żołnierz Szarych Szeregów, uczestnik powstania warszawskiego, premier RP (zm. 7 II 2019).

(40) 31 VIII 1980
Porozumienie w Gdańsku sygnowane przez Lecha Wałęsę – w sali BHP Stoczni Gdańskiej im. Lenina, charakterystycznym wielkim długopisem, z ramienia rządu przez Mieczysława Jagielskiego.


WRZESIEŃ

(30) 1 IX 1990
Powołanie Żandarmerii Wojskowej.

(40) 2 IX 1980
Wpisanie Starego Miasta w Warszawie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

(40) 17 IX 1980
Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” – jednego ogólnokrajowego związku o strukturze regionalnej; na czele Krajowej Komisji Porozumiewawczej stanęli: Lech Wałęsa jako przewodniczący oraz Andrzej Gwiazda.

(20) 22 IX 2000
Zakończenie produkcji samochodu Fiat 126p w Bielsku-Białej.


PAŹDZIERNIK

(80) 2 X 1940
Utworzenie getta warszawskiego dla ludności żydowskiej przez władze niemieckie w Warszawie.

(400) 7 X 1620
Zm. Stanisław Żółkiewski, od 1618 hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, hetman polny koronny od 1588 do 1618, wojewoda kijowski od 1608, kasztelan lwowski od 1590, sekretarz królewski od 1573, zwycięzca w wielu kampaniach przeciwko Rosji, Szwecji, Imperium Osmańskiemu i Tatarom, pisarz i pamiętnikarz (ur. 1547).

(30) 12 X 1990
Powołanie Straży Granicznej.

(150) 23 X 1870
Otwarcie w Rapperswilu Muzeum Narodowego Polskiego z inicjatywy Agatona Gillera przez hrabiego Władysława Platera w celu zabezpieczenia polskich zabytków historycznych i propagowania spraw polskich.


LISTOPAD

(650) 5 XI 1370
Zm. Kazimierz III Wielki, najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny, król Polski w latach 1333–1370, ostatni monarcha z dynastii Piastów na tronie polskim (ur. 30 IV 1310).

(10) 15 XI 2010
Wejście w życie nowelizacji ustawy antynikotynowej, dotycząca całkowitego zakazu palenia tytoniu w miejscach publicznych.

(10) 26 XI 2010
Przyjęcie uchwały w sprawie zbrodni katyńskiej przez Dumę Państwową, niższą izbę parlamentu rosyjskiego; mord na polskich oficerach wiosną 1940 r. uznano w niej za zbrodnię reżimu stalinowskiego.

(190) 29–30 XI 1830
Wybuch powstania listopadowego przeciwko Imperium Rosyjskiemu.

 
GRUDZIEŃ

(70) 3 XII 1950
Pierwszy po II wojnie światowej powszechny spis ludności w Polsce, według którego liczba mieszkańców wynosiła 25 milionów, 61% z nich mieszkało na wsi.

(170) 10 XII 1850
Zm. Józef Bem, generał, strateg, pisarz, twórca pierwszych oddziałów wojsk rakietowych w Wojsku Polskim, dowódca artylerii czynnej Wojska Polskiego w czasie powstania listopadowego, działacz polityczny Wielkiej Emigracji, założyciel dwóch emigracyjnych organizacji Towarzystwa Historyczno-Literackiego oraz Towarzystwa Politechnicznego Polskiego w Paryżu pierwszego w historii polskiego towarzystwa inżynierskiego, uczestnik Wiosny Ludów, faktyczny, choć nieformalny dowódca trzeciej rewolucji wiedeńskiej 1848 r., naczelny wódz powstania węgierskiego 1848–1849, feldmarszałek armii Imperium Osmańskiego (ur. 14 III 1794).

(50) 14-22 XII 1970
Wydarzenia grudniowe – protesty robotników w Polsce (demonstracje, protesty, strajki, wiece, zamieszki) głównie w Gdyni, Gdańsku, Szczecinie i Elblągu, krwawo stłumione przez milicję i wojsko.

(40) 16 XII 1980
Odsłonięcie w Gdańsku pomnika Poległych Stoczniowców.

(30) 22 XI 1990
Zaprzysiężenie Lecha Wałęsy na pierwszego polskiego prezydenta, wybranego w wyborach powszechnych.